Jehova's in de gevangenis?

Wist jij dat we in Veenhuizen tot 1974 Jehovah's Getuigen hebben opgesloten?

Echt waar.

Hoe zit dat dan?

Tot 1996 kenden we de dienstplicht mét opkomstplicht in Nederland en tot medio de jaren '50 deed iedereen daaraan mee. Ook de Jehova's Getuigen maar, mede door de Politionele Acties in voormalig Nederlands Indie (die uiteindelijk via Nieuw Guinea doorliepen tot de jaren '60) kreeg men bij de Jehova's Getuigen principiële bezwaren en verklaarden zij zich neutraal. 

Neutraal.

Door die neutraliteit konden ze ook niet voldien aan een, toen gangbare, vervangende dienstplicht en dan heeft de wetgever geen andere uitweg meer dan een gevangenisstraf op leggen. Zo kwamen jarenlang jonge mannen naar Veenhuizen om die tijd uit te zitten. Eerst in gevangenis/kampement Bankenbosch en later, in 1972, in Nieuw Bergveen, wat weer de nieuwe naam was van ons voormalige hospitaal.

Einde.

Eind 1973 zat de overheid behoorlijk in de maag met wat ook makkelijk uitgelegd kon wordeen als een groep die om religieuze redenen wordt vervolgd en daarom eindigt dit verhaal ook behoorlijk abrupt. Zonder wetswijziging of ook maar een verklaring werden deze jongens naar huis gestuurd en hield dit stukje geschiedenis op. Handig om te weten nu er weer steeds vaker gesproken worden over het herinvoeren van die opkomstplicht.

 

Af en toe.

Als erfgoedgids in ons mooie Veenhuizen tref ik af en toe mensen die, zoals dat heet, aan de andere kant van de deur hebben gezeten, en die nog een keer ons dorp willen bekijken en zo kwam ik afgelopen week Ronald tegen die als jonge jongen hier heeft verbleven als wat dan officieel dienstweigeraar werd genoemd. Ik heb hem rondgeleid door wat nu hotel BITTER en ZOET is maar dus ooit hun onvrijwillige onderkomen was.
We hebben veel informatie uitgewisseld en ik kreeg een paar dagen later een setje foto's, ungepubliceerde privé kiekjes die een mooi inkijkje geven in het hun dagelijkse leven destijds. Eentje heb ik hier bijgevoegd omdat het aan de ene kant lijkt op zo'n typisch, gezellig jaren 70 kamp en tegelijkertijd op een grimmig jaren 40 kamp met prikkeldraad.

Kijk zelf maar.

 

25 juni 2026